ابراهيم عاملي ( موثق )

244

تفسير عاملي ( فارسي )

پرست كه انتظار تجسّم و ديدن خدا داشته‌اند ، كه موسى و آن شخصيّت و فعاليّت كه بيشتر مردم آن زمان شنيده و شناخته بودند با گروه منتخب و برجسته به اين آرزو رفتند و به آن صورت درآمد و عاقبت موسى ، با زارى و تضرّع برگشت . 2 - در آيت 156 جمله ى « قالَ عَذابِي أُصِيبُ » تا آخر شايد براى آشنائى افكار باشد كه آفرينش خير است و رحمت و همه را فراگير ، ليكن تفاوت و درجاتى كه در اين آفرينش نهاده شده است كه هر موجودى حدى و اندازه اى و ظرفيتى دارد مخصوص به خود ، كه موجود ديگر اگرچه از همه جهت با آن مساوى باشد ولى در حدّ و اندازه ى وجودى با يكديگر اختلاف و تفاوت دارند ، از اين جهت گفته شده است : « عَذابِي أُصِيبُ بِه مَنْ أَشاءُ » يعنى آن كه در سرنوشت و ظرفيت و اندازه ى وجودى او رفتار و كردار استحقاق عذاب هست ، البتّه نتيجه فكر و كار خود را ميبرد و عذاب مىشود اگرچه رحمت فراگير است و گنجايش همه چيز دارد ، ولى چون ظرفيت و لياقت اين فرد باعمال و افكارى است كه نتيجه اش عذاب است ، بناچار از رحمت دور است و به عذاب گرفتار . و از جمله ى بعد « فَسَأَكْتُبُها لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ » تا آخر ، همين معنى استفاده مىشود كه براى اين جور لياقتها كه در نهاد و سرشت آنها تقوى و دستگيرى فقرا ، و ايمان هست رحمت در سرنوشت آنها معيّن است ، و جمله ى « فَسَأَكْتُبُها » يعنى به زودى آن را مينويسم چون نوشتن بمعنى الزام است و قطعى ، و حرف سين ، بمعنى به زودى است ، شايد مقصود اين باشد كه اين جور مردم به زودى در عالم ديگر بطور قطع به آن رحمت فراگير همه خواهند رسيد . و چون مسلم است كه اين جمله بمعنى ظاهرى خود نيست ، زيرا پديده ها و سرنوشتهاى خداوند آينده و گذشته و زود و دير نيست ، پس در اين جمله كه گفته شده است : به زودى مى - نويسم ، براى فهم مردم آن روز بوده كه قرآن بگوششان ميرسيده است ، تا مطمئن شوند كه مزد تقوى و ايمان ، رحمت و عنايت حقّ خواهد بود و گر نه براى هميشه از گذشته و آينده ثابت و معّين بوده است كه هر كسى چه خواهد كرد و چه مزد خواهد برد .